Cenne bionawozy

Szersze wykorzystanie nawozów organicznych oraz preparatów na bazie odpadów mogłoby znacząco ograniczyć zużycie drogich nawozów sztucznych. Dlatego KE zaproponowała nowe regulacje, które ułatwią obrót i wykorzystanie naturalnych preparatów na jednolitym rynku UE. Szacuje się, że gdyby więcej bioodpadów poddawano recyklingowi, mogłoby one zastąpić do 30 proc. nawozów nieorganicznych.

Ponowne wykorzystanie surowców, które obecnie usuwa się jako odpady, jest jedną z kluczowych zasad przyjętego w grudniu 2015 r. pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym. Komisja przedstawia projekt rozporządzenia, które znacznie ułatwi dostęp nawozów organicznych i nawozów na bazie odpadów do jednolitego rynku UE, ustalając dla nich takie same zasady jak w przypadku tradycyjnych nawozów nieorganicznych. Rozporządzenie to stworzy też nowe możliwości rynkowe dla innowacyjnych przedsiębiorstw, powodując jednocześnie zmniejszenie ilości odpadów, zużycia energii i szkód w środowisku.

Jyrki Katainen, wiceprzewodniczący Komisji ds. miejsc pracy, wzrostu, inwestycji i konkurencyjności, powiedział: – Bardzo niewiele z bogatych zasobów bioodpadów przetwarzanych jest na cenne produkty nawozowe. Nasi rolnicy stosują nawozy wyprodukowane z importowanych zasobów lub na drodze energochłonnych procesów, a przecież przemysł mógłby przetwarzać te bioodpady w poddane recyklingowi składniki pokarmowe. Dzięki rozporządzeniu dotychczasowe problemy zmienią się w szansę dla rolników i przedsiębiorstw.

W rozporządzeniu ustanawia się wspólne przepisy w sprawie przetwarzania bioodpadów w surowce, które mogą być wykorzystywane do produkcji produktów nawozowych. Określa ono wymogi jakości, bezpieczeństwa i etykietowania, jakie muszą spełniać wszystkie produkty nawozowe, aby być przedmiotem swobodnego obrotu w UE. Zanim producenci umieszczą na produktach oznakowanie CE, będą musieli wykazać, że spełniają one te wymogi oraz limity zanieczyszczeń organicznych, mikrobiologicznych i fizycznych.

Aby zagwarantować najwyższy poziom ochrony gleby, nowe przepisy będą miały zastosowanie do wszystkich rodzajów nawozów. Rozporządzenie wprowadza rygorystyczne limity dla kadmu w nawozach fosforanowych. Limity te zostaną zaostrzone z 60 mg/kg do 40 mg/kg po trzech latach i do 20 mg/kg po 12 latach, zmniejszając tym samym zagrożenie dla zdrowia i środowiska.

Ponieważ niektórych produktów nawozowych nie wytwarza się w dużych ilościach ani nie są w dużych ilościach przedmiotem handlu transgranicznego, Komisja proponuje nieobowiązkową harmonizację: w zależności od strategii biznesowej i rodzaju produktu, producenci mogą nadać swojemu produktowi oznakowanie CE, dzięki czemu będzie on swobodnie zbywalny na jednolitym rynku zgodnie ze wspólnymi europejskimi przepisami, albo zlecać obrót nim zgodnie z normami krajowymi w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania w ramach jednolitego rynku. Zapewnia to uwzględnienie zasady lepszego stanowienia prawa i pomocniczości.

Kontekst

Istniejące rozporządzenie w sprawie nawozów z 2003 r. zapewnia swobodny przepływ na jednolitym rynku głównie w przypadku konwencjonalnych nawozów nieorganicznych, zwykle pochodzących z kopalń lub wyprodukowanych chemicznie. Procesy te są energochłonne i wysokoemisyjne. Zakres obecnego rozporządzenia w sprawie nawozów nie obejmuje innowacyjnych produktów nawozowych wytwarzanych z materiałów organicznych. Dlatego też ich dostęp do jednolitego rynku zależy od wzajemnego uznawania między państwami członkowskimi i często jest utrudniony na skutek rozbieżnych przepisów krajowych.

Obowiązujące rozporządzenie w sprawie nawozów nie odnosi się do problemów środowiskowych związanych z zanieczyszczaniem przez nawozy gleby, wód śródlądowych i morskich, a ostatecznie żywności.

Obecny szybki rozwój badań, innowacji i inwestycji wnosi cenny wkład do gospodarki o obiegu zamkniętym, ponieważ tworzy lokalne miejsca pracy i zwiększa wartość surowców wtórnych, które w przeciwnym wypadku byłyby usunięte jako odpady.

Przedsiębiorstwa produkujące organiczne produkty nawozowe dysponują znacznymi możliwościami rynkowymi. Tylko 5 proc. bioodpadów poddawanych jest teraz recyklingowi. Szacuje się, że gdyby więcej bioodpadów poddawano recyklingowi, mogłoby one zastąpić do 30 proc. nawozów nieorganicznych. UE importuje obecnie ok. 6 mln ton fosforanów rocznie, ale 30 proc. tej wartości można by zastąpić produktami ekstrakcji osadów ściekowych, odpadami ulegającymi biodegradacji, mączką mięsną i kostną lub obornikiem.

Dalsze działania

Projekt rozporządzenia zostanie teraz przekazany do przyjęcia przez Parlament Europejski i Radę. Po przyjęciu wniosku, po upływie okresu przejściowego umożliwiającego przedsiębiorstwom i organom publicznym przygotowanie się do stosowania nowych zasad, rozporządzenie będzie bezpośrednio stosowane, bez konieczności transpozycji do prawa krajowego.

Dodatkowe informacje