Nowe inicjatywy dotyczące szkolnictwa

Komisja przyjęła dziś dwie nowe inicjatywy dotyczące kształcenia i szkolnictwa wyższego. Jedną z nich jest wniosek w sprawie monitorowania losów absolwentów, który ma ułatwić państwom członkowskim gromadzenie informacji o losach absolwentów po zakończeniu studiów.
Inicjatywy te mają pomóc państwom członkowskim w zapewnianiu wszystkim młodym ludziom wysokiej jakości kształcenia sprzyjającego włączeniu społecznemu. Szereg konkretnych działań umożliwi bowiem zdobycie wiedzy i umiejętności niezbędnych do pełnego udziału w życiu społecznym, reagowania na nowe możliwości i podejmowania wyzwań związanych na przykład z globalizacją i zmianami technologicznymi, jak i dostosowania ścieżek kształcenia do potrzeb rynku pracy.
Jyrki Katainen, wiceprzewodniczący odpowiedzialny za zatrudnienie, wzrost gospodarczy, inwestycje i konkurencyjność, zauważył: Kapitał ludzki w Europie jest jedynym źródłem trwałej przewagi konkurencyjnej. Powszechny dostęp do wysokiej jakości kształcenia ma kluczowe znaczenie dla przyszłości Europy i jest podstawą otwartych i dobrze prosperujących społeczeństw. Umożliwia ono młodym ludziom dobry start życiowy. Proponowany dziś pakiet dokumentów koncentruje się na młodzieży Europy i na modernizacji kształcenia, od wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, poprzez szkołę, aż po kształcenie wyższe i kształcenie i szkolenie zawodowe, kładąc fundamenty pod ustawiczne uczenie się przez całe życie.
Tibor Navracsics, unijny komisarz ds. edukacji, kultury, młodzieży i sportu, stwierdził: Podstawą rozwoju osobistego i aktywnej postawy obywatelskiej jest wysokiej jakości kształcenie. Od niego zaczyna się udana kariera zawodowa; to ono jest najlepszą ochroną przed bezrobociem i ubóstwem. Lecz aby zarówno jednostki, jak i całe społeczeństwa, mogły czerpać korzyści, systemy edukacji muszą zapewniać wysokiej jakości kształcenie w całej UE. Zaproponowane dziś inicjatywy oraz już istniejące wsparcie UE umożliwią państwom członkowskim i organizatorom kształcenia podjęcie niezbędnych kroków, aby poprawić możliwości wszystkich młodych ludzi w Europie, co przyczyni się do zbudowania sprawiedliwych społeczeństw odpornych na zmiany.
Młodzi ludzie potrzebują szerokiego zestawu kompetencji, który pozwoli im dobrze sobie radzić w życiu, znaleźć satysfakcjonującą pracę i aktywnie działać w życiu społecznym, niezależnie od pochodzenia. Aby to osiągnąć, potrzebny jest dobry start, który umożliwia kształcenie. Należy jednak podjąć działania, aby poprawić jakość i wyniki europejskich systemów edukacji, tak aby mogły one sprostać wyzwaniom rozwoju cywilizacyjnego i służyć wszystkim dzieciom i młodzieży. Decyzje dotyczące obszaru edukacji podejmowane są na poziomie krajowym i regionalnym – UE wspiera państwa członkowskie, respektując w pełni zasadę pomocniczości.
Jeśli chodzi o szkoły, z informacji przekazanych przez państwa członkowskie wynika, że istnieją trzy obszary, w których należy podjąć działania i w których wsparcie unijne może pomóc w stawieniu czoła istotnym wyzwaniom:
  • podniesienie jakości pracy szkół i pogłębienie ich integracyjnego charakteru;
  • wspieranie wybitnych nauczycieli i członków kadry kierowniczej szkoły;
  • poprawa zarządzania systemami edukacji szkolnej.
Komisja proponuje uzupełnić działania podejmowane przez państwa członkowskie w tych trzech obszarach, aby wesprzeć wzajemne uczenie się, wzmocnić podstawy merytoryczne sprawdzonych rozwiązań w edukacji oraz wspomóc reformy krajowe w tych państwach członkowskich, które wyrażą takie życzenie. Sposoby takiego wsparcia mogą obejmować stymulowanie rozwoju kompetencji i uczenia się międzykulturowego poprzez partnerstwa szkół, mobilność i projekty eTwinning w ramach Erasmus+; zwiększenie nacisku na partnerskie uczenie się w toku kariery i rozwoju zawodowego nauczycieli i członków kadry kierowniczej szkoły oraz ustanowienie nowego mechanizmu wsparcia umożliwiającego państwom członkowskim szukanie pomocy w opracowywaniu i wdrażaniu reform edukacyjnych.
Odnowiona strategia dla szkolnictwa wyższego opiera się na planie modernizacji z 2011 r. W przyjętym dziś komunikacie Komisja przedstawia swoje plany dotyczące czterech kluczowych obszarów:
  • wyposażenie absolwentów szkół wyższych w zestaw umiejętności potrzebnych im oraz nowoczesnej gospodarce;
  • tworzenie sprzyjających włączeniu społecznemu systemów szkolnictwa wyższego;
  • zagwarantowanie, aby instytucje szkolnictwa wyższego przyczyniały się do innowacji w innych gałęziach gospodarki;
  • wspieranie instytucji szkolnictwa wyższego i rządów w optymalnym wykorzystaniu dostępnych zasobów ludzkich i finansowych.
Aby szkolnictwo wyższe mogło pomóc w stymulowaniu wzrostu i tworzeniu miejsc pracy, uniwersytety muszą dostosowywać programy nauczania do obecnych i przewidywanych potrzeb gospodarczo-społecznych. Potencjalni studenci potrzebują aktualnych i rzetelnych informacji, aby świadomie zdecydować o wyborze zajęć. W związku z tym Komisja przedstawia jednocześnie wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie monitorowania losów absolwentów, będący częścią Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności. Wniosek ten dotyczy nie tylko absolwentów szkół wyższych, lecz również absolwentów programów kształcenia i szkolenia zawodowego. Ma to zachęcić organy państw członkowskich do poprawy jakości i dostępności informacji dotyczących osiąganych przez absolwentów postępów w karierze lub dalszym kształceniu, po zakończeniu studiów, oraz wspierać je w tym zadaniu.
Również dziś Komisja przedstawiła budżet na kolejne trzy lata oraz odpowiednią podstawę prawną dla Europejskiego Korpusu Solidarności.
Kontekst
Przedstawione dziś inicjatywy są wynikiem zobowiązań podjętych w związku z inicjatywą Inwestowanie w młodzież Europy z dnia 7 grudnia 2016 r., w szczególności z komunikatem dotyczącym poprawy i modernizacji edukacji, w którym Komisja zapowiedziała szereg działań, mających pomóc państwom członkowskim w zapewnieniu wszystkim młodym ludziom wysokiej jakości kształcenia. Działania te obejmują szereg środków umożliwiających państwom członkowskim i instytucjom zapewnienie wszystkim młodym ludziom wysokiej jakości kształcenia, zgodnie z pierwszą podstawową zasadą europejskiego filaru praw socjalnych, w myśl której każda osoba ma prawo do edukacji włączającej, charakteryzującej się dobrą jakością, szkoleń i uczenia się przez całe życie.
Działania te są również zgodne z ambitnymi celami określonymi w deklaracji rzymskiej z dnia 25 marca 2017 r., w której unijni przywódcy zobowiązali się do pracy na rzecz urzeczywistnienia Uni[i], w której młodzi ludzie mają dostęp do kształcenia i szkolenia najwyższej jakości i mogą uczyć się i znajdować zatrudnienie na całym kontynencie oraz w dokumencie Komisji dotyczącym wykorzystania możliwości płynących z globalizacji z dnia 10 maja 2017 r., jak i w jej dokumencie dotyczącym społecznego wymiaru Europy z dnia 26 kwietnia 2017 r., w których przypomina się o zasadniczej roli, jaką kształcenie i szkolenie mają dla konkurencyjności i przyszłości europejskich gospodarek i społeczeństw.
Wyniki ostatniego badania PISA (Program międzynarodowej oceny umiejętności uczniów) wskazują na słabości w rozwoju kompetencji na poziomie kształcenia szkolnego. Szkoły mogłyby również odgrywać silniejszą rolę w promowaniu sprawiedliwości społecznej oraz lepiej reagować na zachodzące szybko zmiany technologiczne i cyfrowe, wywierające poważny wpływ na nasze gospodarki i społeczeństwa. Instytucje szkolnictwa wyższego mogą dodać do tych zadań pomoc w pobudzaniu gospodarki regionów, w których się znajdują, i w których są one ważnym motorem innowacji.